Het verhaal

Toen de Duitse bezetter in 1942 de Arbeitseinsatz intensiveerde, ontkwamen ook de mannen uit de Kempen niet aan de oproep. Hendrikus Burgmans, een dertiger uit Bergeijk, werd weggevoerd naar Oberndorf. Daar bevond zich een van de belangrijkste wapenfabrieken van het Derde Rijk: Mauser.

Werken onder hoogspanning

In Oberndorf werden de beroemde Mauser-geweren en andere vuurwapens aan de lopende band geproduceerd. Voor de dwangarbeiders was het leven zwaar. Ze maakten lange dagen, de voeding was schaars en de dreiging van geallieerde bombardementen op de fabriekssteden nam toe naarmate de oorlog vorderde.

Deze metalen pas was Hendrikus’ enige officiële identiteit in die tijd. Het nummer 16638 bovenop het frame komt overeen met het nummer op zijn Ausweis. Zonder dit bewijs mocht hij de fabriek niet in en kon hij zich niet over straat begeven. Het metaal van de pas voelt koud en onverwoestbaar aan—precies zoals de industrie waar hij tegen zijn wil in terechtkwam.

Een tastbare herinnering

Dat Hendrikus deze pas na de oorlog heeft meegenomen naar Bergeijk, is bijzonder. Vaak werden deze bewijzen bij de bevrijding weggegooid of vernietigd om het pijnlijke verleden te vergeten. Het feit dat dit exemplaar bewaard is gebleven, geeft ons een zeldzaam gezicht bij de duizenden Nederlandse ‘dwangarbeiders’.

Achter de strakke blik van Hendrikus op de pasfoto schuilt het verhaal van onzekerheid, heimwee naar Bergeijk en de hoop op een behouden thuiskomst.