Het Persoonsbewijs

In het kort

Het Persoonsbewijs was tijdens de bezetting het meest gehate, maar ook het belangrijkste document in Nederland. In onze collectie tonen we het exemplaar van mevrouw Scholten. Dankzij het onderzoek van Ans van de Loo naar de bijbehorende dagboeken weten we nu precies welk leven er schuilging achter dit “onvervalsbare” document.

  • Object: Persoonsbewijs (PB).
  • Ingevoerd: April 1941 (verplicht voor iedereen boven de 14 jaar).
  • Ontwerper: Jacob Lentz, de Nederlandse expert in bevolkingsregistratie.
  • Status: In zijn tijd het best beveiligde identiteitsbewijs van Europa.
Het verhaal

Toen de Duitsers het Persoonsbewijs invoerden, was dat een enorme klap voor het verzet. Ontwerper Jacob Lentz had namelijk een kaart gecreëerd die bijna niet na te maken was. Voor mevrouw Scholten en haar dorpsgenoten in Valkenswaard en Waalre betekende dit dat ze altijd een document bij zich droegen dat hen tot op de millimeter controleerde.

De vernuftige beveiliging Het PB zat vol met beveiligingsmaatregelen die we vandaag de dag nog steeds op bankbiljetten zien:

  • Het Karton: Het werd gedrukt op speciaal papier dat onder UV-licht niet oplichtte (zoals modern papier).
  • De Achtergrond: Het fijne lijntjespatroon op de achtergrond was extreem moeilijk te tekenen of te drukken zonder professionele machines.
  • Onzichtbare inkt: Er waren onzichtbare stempels aangebracht die alleen onder een speciale kwartslamp (UV) te zien waren.
  • De Vingerafdruk: Op de achterzijde van de kaart en op het bijbehorende aanvraagformulier (in het archief) werd een vingerafdruk geplaatst. Zo kon de politie ter plekke controleren of de houder wel de rechtmatige eigenaar was.
  • De Zegel: De pasfoto werd niet zomaar opgeplakt, maar vastgezet met twee metalen oogjes en voorzien van een reliëfstempel die doorliep op het papier.

 

Een venster naar de mens

Ondanks al deze kille beveiliging bleef het Persoonsbewijs een persoonlijk bezit. Dankzij het werk van Ans van de Loo, die de dagboeken van mevrouw Scholten heeft uitgeplozen, kunnen we nu door de beveiliging heen kijken. 

error: Content is protected !!